“We weten steeds meer over de ziekte van Parkinson”

Dankzij uw gewaardeerde donaties kan het Internationaal Parkinson Fonds al tien jaar lang onderzoekssubsidies beschikbaar stellen. Uw giften staan hiermee aan de basis van belangwekkend onderzoek naar de ziekte van Parkinson.

De allereerste subsidie die IPF in 1999 toekende, ging naar professor K.L. (Nico) Leenders. Volgens deze klinisch neuroloog van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) is de wetenschap in dit decennium veel wijzer geworden op het gebied van de ziekte van Parkinson. “We zijn er nog niet, maar elke dag kan een doorbraak opleveren.”

Dus u bent positief gestemd?
“Absoluut. Tien jaar onderzoek leverde de wetenschap een schat aan informatie op over de ziekte van Parkinson. We konden veel zaken vaststellen en weten meer over de werking van de zenuwcellen. We begrijpen de ziekte veel beter; onderzoek bracht ons nieuwe ingangen voor de behandeling van Parkinson. Overigens zijn álle onderzoeksresultaten belangrijk, ook de uitkomsten die niet direct een doorbraak inhouden. Het is nu eenmaal nodig om alle opties na te gaan: als je het van te voren weet, hoef je het immers niet te onderzoeken.”

Welke onderzoeken deed u met subsidie van IPF?
“De allereerste subsidie was voor neurologisch onderzoek aan de Universiteit van Groningen, gericht op de vraag of implantatie van elektroden en continue elektrische stimulatie in bepaalde hersengebieden bij Parkinsonpatiënten de achteruitgang van de ziekte zou vertragen. Dit bleek helaas niet het geval. Bewegingsstoornissen zijn zoals bekend een belangrijk onderdeel van de ziekte van Parkinson. Momenteel doen wij met steun van het Internationaal Parkinson Fonds onderzoek naar de functie van de bloed-hersenbarrière bij de ziekte van Parkinson. De bloed-hersenbarrière moet de hersenen tegen ongewenste stoffen beschermen. We toetsen of deze natuurlijke barrière bij mensen met Parkinson voor specifieke biochemische functies defect is. Het zou kunnen dat verhoogde doorlaatbaarheid van de bloed-hersenbarrière voor schadelijke stoffen bij Parkinsonpatiënten een rol speelt. Bij dit onderzoek maken wij veelvuldig gebruik van MRI-scans en PET radiotracer studies om de hersenen van mensen – patiënten of gezonde proefpersonen – goed in beeld te brengen.”

Wat zijn dat?
“MRI staat voor Magnetic Resonance Imaging. Met de MRI-scan kunnen wij het lichaam van binnen bekijken zonder te hoeven opereren. Een MRI-scan is goed voor het verkrijgen van inzicht in opbouw en vorm van de hersenen en het omliggende weefsel. PET staat voor Positron Emissietomografie. Deze methode maakt gebruik van zogenaamde tracerstoffen, speurstoffen, die de natuurlijke biochemie van hersenweefsel meten. Bij bijvoorbeeld de ziekte van Parkinson zijn bepaalde biochemische functies in specifieke hersengebieden afwijkend. Bekende gebieden zijn de zogenaamde basale ganglia. Bij de bloed-hersenbarrière komen gewoonlijk biochemische pompen voor die de giftige stoffen wegwerken. Deze pompfunctie kunnen wij ook testen door een radiotracer toe te dienen. Via de PET-scan meten wij dan de verdeling in de hersenen. Met de resultaten hopen wij een nieuwe bijdrage te leveren in de ontrafeling van de oorzaak van dit soort hersenaandoeningen.”

Wat fascineert u zo aan hersenonderzoek?
“Ik wil dat rare orgaan van ons beter begrijpen. Ook in normale, niet zieke omstandigheden vormen de hersenen een buitengewoon gecompliceerd orgaan. Het functioneert, maar hoe? Het is amper te bevatten wat er allemaal achter onze oogbollen plaatsvindt. De hersenen bepalen onze typisch menselijke geesteigenschappen en gedrag. En niet te vergeten: ons bewegen, één van de meest fundamentele zaken van ons lijf. Dat fascineert en verbaast mij steeds weer. Voor Parkinsonpatiënten hoop ik dat onze inspanningen leiden tot nog meer kennis over de ziekte en uiteraard uiteindelijk tot een doorbraak die hen wezenlijk vooruit helpt. Ik zet me er graag voor in!”

U hebt in de afgelopen tien jaar regelmatig met het Internationaal Parkinson Fonds te maken gehad.
“Klopt, en altijd tot mijn grote tevredenheid. Het Internationaal Parkinson Fonds laat zien dat je succesvol kunt werven op een open, betrouwbare manier. Waar andere organisaties meer moeite hebben, blinkt IPF uit. Het management heeft een gestroomlijnde aanpak die plezierig werkt en vruchten afwerpt.
Voor gedegen onderzoek ben je afhankelijk van extra financieringen. Wij onderzoekers mogen dus dankbaar zijn dat het Internationaal Parkinson Fonds zich aandiende. Een dergelijke organisatie is keihard nodig. Dat blijkt ook uit de vele projectvoorstellen die ze krijgt. De zeer geapprecieerde giften van donateurs maken het mogelijk om gehoor te geven aan die onderzoeksvoorstellen naar de ziekte van Parkinson. Zij zijn onmisbaar!”

Prof. dr. K.L. Leenders

• studeerde Geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam
• specialiseerde zich in klinische neurologie met specifieke belangstelling voor bewegingsstoornissen (movement disorders)
• werkte als Senior Registrar in het Hammersmith Hospital London en participeerde in het PET onderzoeksprogramma bij de MRC Cyclotron Unit
• assistent van wijlen Prof. D. Marsden, Kings College en later Institute of Neurology, Londen
• was hoofd van de movement disorder kliniek van de afdeling Neurologie van het academisch ziekenhuis in Zürich, Zwitserland
• leidde een onderzoeksprogramma over movement disorders met gebruik van PET radiotracer imaging techniques bij het Paul Scherrer Instituut in Zwitserland
• is nu professor in de neurologie bij de afdeling Neurologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)