De ziekte van Parkinson en uw dieet

‘Beweeg regelmatig en eet gezond’ is een advies dat iederéén ter harte kan nemen. Voor Parkinsonpatiënten is het echter nóg belangrijker om uitgebalanceerd voedsel te eten. Dus veel fruit, groenten en andere complexe koolhydraten zoals graan en koren en bepaalde proteïnen. Natuurlijk hoort u ook voldoende te drinken. Hierbij vindt u een selectie voedingstips en aanbevelingen van de Engelse diëtiste Nan Millette. Speciaal voor mensen met de ziekte van Parkinson. Ontdek of u al goed eet of dat u uw eetgewoonten misschien moet aanpassen!

Drink veel water
Veel drinken (8 -10 koppen/glazen water per dag) is een essentieel onderdeel van een gezond dieet en helpt bij het verminderen van verstopping – koffie en thee tellen niet omdat die dehydreren.

Droge mond?
Drink meer, neem vaak kleine slokjes water, zuig op een stukje ijs of gebruik een mondspray of mondspoeling. Ook op een snoepje zuigen of kauwgom kauwen kan helpen om meer speeksel te produceren en een droge mond te verminderen.

Koolhydraten en suiker
Dyskinesie verergert na het eten van voedsel dat rijk is aan koolhydraten en suiker. Koolhydraten zijn echter broodnodig om het lichaamsgewicht en het energieniveau te handhaven.

Slikproblemen?
Vergemakkelijk het slikken door een aantal keer te gapen voor het eten om de keel te ontspannen als deze gespannen is. Hou uw kin dicht bij uw borst, ga in een goede en comfortabele houding zitten. Drink kleine slokjes water en doe kleine hoeveelheden voedsel op uw vork of lepel.

Verstopping?
Eet op vaste tijden volgens een uitgebalanceerd dieet, drink veel en sport regelmatig.

Elke dag in balans
De huidige algemene voedingsaanbevelingen zijn:

• een dagelijkse energieopname van ongeveer 25 tot 30 calorieën per kilo lichaamsgewicht, met extra calorieën als u last hebt van dyskinesieën
• een verhouding koolhydraten/proteïne van tenminste 4/1 of 5/1.
• een aanbevolen dagelijkse portie proteïnen van circa 2 gram per kilo lichaamsgewicht

Neem drie uitgebalanceerde maaltijden per dag, is het advies. Maar sommige mensen met Parkinson vinden het gemakkelijker om wat vaker kleinere maaltijden te nemen. Wie al gezond en uitgebalanceerd eet, hoeft zijn eetgewoonten misschien helemaal niet aan te passen.

Gewichtige zaken
De ziekte van Parkinson kan uw lichaamsgewicht beïnvloeden. Sommige mensen komen aan omdat ze minder actief zijn door hun bewegingsproblemen. Overgewicht zorgt voor spanning op de gewrichten, waardoor bewegen moeilijker wordt en de gevolgen van de ziekte verergeren. Een caloriegecontroleerd dieet kan hierbij helpen.

Meestal vallen mensen met Parkinson echter af doordat ze minder trek hebben, moeilijkheden hebben bij eten, meer energie verbruiken door de ziekte (om met de symptomen om te gaan) of doordat het lichaam minder voedingsstoffen opneemt. Daarom moeten mensen met Parkinson vaak meer calorieën eten (pindakaas, koekjes/desserts, milkshakes). Kleinere maaltijden en snacks op vaste tijden kunnen u helpen aan te komen.

Proteïne en medicijnen
Als iemand met Parkinson levodopa voorgeschreven heeft gekregen, zal de dokter daarbij instructies hebben gegeven over hoe dit medicijn moet worden ingenomen in relatie met voedsel. Als u een maaltijd met veel proteïnen eet op het moment dat u uw levodopa neemt, zal dit medicijn minder goed in de darmen worden opgenomen. Proteïnen worden afgebroken tot kleinere moleculen die aminozuren worden genoemd en die met levodopa (ook een aminozuur) kunnen concurreren om het transport van het spijsverteringskanaal naar de bloedstroom richting hersenen.

Proteïnen kunnen de opname van levodopa in het lichaam en de hersenen verstoren en daardoor de effectiviteit van het medicijn verminderen. U kunt deze situatie verbeteren door de normale dagelijkse hoeveelheid proteïne in één maaltijd aan het einde van de dag tot u te nemen. De rest van uw voedselopname moet dan bestaan uit voedingsmiddelen met weinig proteïnen. Hieronder vallen:

• brood en granen
• groente en fruit
• heldere of groentesoepen (zonder room, linzen of erwten)
• smeerbaar broodbeleg (honing, jam)
• snoep

Een andere manier om het ‘proteïne-effect’ te vermijden is om levodopa op een nuchtere maag in te nemen (een uur voor of na een maaltijd), mits dat geen misselijkheid veroorzaakt. Dit helpt echter niet in alle gevallen, en een aantal doktoren zal deze verandering van eetpatroon niet aanraden. U dient uw eetgewoonten nooit op deze manier te wijzigen zonder eerst een dokter of een diëtist te raadplegen.

Hoewel proteïne ook op een ander moment van de dag kan worden ingenomen, dient de totale dagelijkse hoeveelheid proteïne niet te worden verlaagd, want uw lichaam heeft het nodig om weefsel te repareren en het immuunsysteem op te bouwen. De meeste andere medicijnen tegen Parkinson hebben geen specifieke instructies over het al dan niet gelijktijdig innemen met voedsel.

Nog wat praktische tips:

• Serveer warme dranken in een geïsoleerde beker om te voorkomen dat ze afkoelen. Tuitbekers voorkomen geknoei en helpen bij het drinken.
• Schenk kopjes niet te vol. Een rietje kan handig zijn. Verzwaarde kopjes kunnen trillingen tijdens het drinken helpen te voorkomen.
• Serveer het eten op een hoger niveau. Zet het bord bijvoorbeeld op een doosje of een standaard: zo is het voedsel dichter bij de mond.
• Plaats het bord op een rubberen onderzetter om wegschuiven te voorkomen.

Sommige voedingsmiddelen, vitamines of ongewone diëten worden aangeprezen omdat ze de ziekte van Parkinson zouden verlichten. Vaak is er echter geen bewijs dat dit echt zo is. Bespreek een dieet altijd eerst met uw medische begeleiders!

De adviezen van Nan Millette komen uit het artikel ‘Diet and Parkinson’s Disease’. Dit artikel verscheen voor het eerst in de nieuwsbrief van maart 2007 van het APDA I&R Center in Stanford, Californië.