fbpx
Doneer direct
5 december 2014

Oorzaak zenuwcelverlies bij Parkinson

Dr. Benjamin Drukarch (VU medisch centrum Amsterdam) doet onderzoek naar de oorzaken van zenuwcelverlies bij de ziekte van Parkinson.
Zijn intentie: nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen.

 

Dat sluit dus perfect aan bij het doel van het ParkinsonFonds. Het ParkinsonFonds financiert – mede dankzij uw royale giften – twee onderzoeksprojecten van Drukarch. “Ik wil graag iets doen aan het steeds verder voortschrijden van het ziektebeeld, wat zo kenmerkend is voor de ziekte van Parkinson.”

“De bestaande behandelingen zijn beperkt in effectiviteit. Bovendien hebben deze weinig invloed op de gestage achteruitgang van de patiënt, die ook zo zichtbaar is voor de omgeving. Het is de ernst van deze invalidering die mij drijft om – in samenwerking met andere onderzoekers in binnen- en buitenland – te proberen het ziekteproces een halt toe te roepen. Vanuit mijn farmacologische achtergrond zoek ik daarbij naar nieuwe medicijnen. Echter, om effectieve middelen te ontwikkelen, moeten we eerst achterhalen hoe de ziekte ontstaat en vooral waarom bepaalde zenuwcellen gevoelig zijn en andere niet”, legt Drukarch uit.

Klonteren

Het eerste onderzoek dat Drukarch met subsidie van het ParkinsonFonds uitvoerde, was ook gebaseerd op de langlopende belangstelling van zijn onderzoeksgroep voor de oorzaken van de ziekte van Parkinson. Bij de ziekte sterven vooral hersencellen af die de boodschapperstof dopamine bevatten, dat was al bekend. Van meer recente datum is het inzicht dat het abnormaal klonteren van bepaalde eiwitten in deze zenuwcellen een centrale rol speelt in dit proces. Drukarch: “Maar hoe klontert zo’n eiwit eigenlijk?” Er zijn verschillende mogelijke antwoorden op deze vraag, maar voor de ontwikkeling van geneesmiddelen is het vooral interessant dat dit kan door de werking van een groep enzymen die bekend staat als transglutaminases.Transglutaminases koppelen eiwitketens aan elkaar. Als deze reactie niet goed gestuurd wordt, kunnen eiwitklonten, zogenaamde aggregaten, ontstaan.

 

Drukarch: “Uit eerder onderzoek van mijn groep was reeds bekend dat de transglutaminase activiteit verhoogd is in de hersenen van mensen met Parkinson. Onbekend was nog of het transglutaminase eiwit zich ook bevindt in de dopamine bevattende zenuwcellen.”

De resultaten van het onderzoek tonen aan dat dit het geval is. “Kleuring met behulp van zogenaamde antilichamen tegen transglutaminase in hersenmateriaal van Parkinsonpatiënten laat kleine, spikkelige structuurtjes zien in dopamine bevattende zenuwcellen. Deze structuurtjes zien we niet bij personen zonder hersenziekte of bijvoorbeeld Alzheimer patiënten.“

In vervolg op deze experimenten onderzochten Drukarch en zijn medewerkers wat die spikkeltjes nou precies zijn. Een zeer belangrijke structuur in de zenuwcel is het zogenaamde endoplasmatisch reticulum, afgekort ER. Het ER is verantwoordelijk voor het maken, verwerken en transporteren van vele eiwitten naar hun plek van bestemming in of buiten de zenuwcel. Als het ER niet goed functioneert, gaat er iets mis in dit proces wat eiwitklontering tot gevolg kan hebben, zoals gebeurt bij de ziekte van Parkinson. Weer gebruik makende van antilichamen, konden wij vaststellen dat de transglutaminase spikkeltjes deel uitmaken van het ER, althans bij Parkinsonpatiënten. Gezien de werking van het enzym zou dit mede kunnen verklaren hoe overactiviteit van het transglutaminase eiwit kan leiden tot eiwitklontering bij Parkinson. “Toekomstig onderzoek zal moeten uitwijzen hoe het transglutaminase terecht komt in het ER bij Parkinsonpatiënten en op welke manier het daar betrokken is bij de eiwitklontering.

Ontstekingen

Het tweede onderzoeksproject van Drukarch betreft wederom het endoplasmatisch reticulum. “In dit project willen wij onderzoeken of er een verband bestaat tussen veranderingen in het functioneren van het ER en het optreden van een ander nog grotendeels onbegrepen fenomeen in de hersenen van Parkinsonpatiënten: de zogenaamde neuroinflammatie. Tekenen van neuroinflammatie of hersenontsteking, zien we eigenlijk bij vrijwel alle Parkinsonpatiënten optreden. We weten niet precies hoe en waarom deze tot stand komen, maar ze starten waarschijnlijk al in een vroeg stadium. Bovendien suggereren de resultaten van recent onderzoek dat eiwitklontering, bijvoorbeeld als gevolg van slecht functioneren van het ER, wel eens een belangrijke stimulans kan zijn voor het starten van deze ontstekingsreacties. Overigens, de hersenontsteking bij Parkinson is atypisch en matig, de patiënt merkt er zelf niets van. De zenuwcellen helaas des te meer. We hopen met dit onderzoek dan ook geheel nieuwe aangrijpingspunten voor behandeling van de ziekte te vinden.”

Kostbaar

De onderzoeken van Drukarch zijn, net als andere onderzoeken naar de ziekte van Parkinson, duur. Personeelskosten, de combinatie van (experimentele) biochemische en moleculaire technieken, antilichamen voor kleuringen, kweekmedia voor het kweken van de beste hersencellen en hersenmateriaal van de Hersenbank (overigens ook deels via het ParkinsonFonds gesubsidieerd) maken het zo kostbaar. “Ik ben dan ook blij met de financiering door het ParkinsonFonds. En de donateurs natuurlijk zéér erkentelijk voor hun genereuze bijdragen. U helpt ons telkens een stap verder in de richting van een remedie tegen Parkinson!

 

Hoe kunt u helpen

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws via onze nieuwsbrief. Schrijf u hier in >>.
Doneer nu voor baanbrekend onderzoek naar het voorkomen of genezen van Parkinson.

Dr. Benjamin Drukarch:

–    studeerde Geneeskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en specialiseerde zich daarna in de Neurofarmacologie;
–    promoveerde op 30-jarige leeftijd cum laude op het proefschrift ‘Biochemical aspects of signal transduction via D2 dopamine receptors in the central nervous system’;
–    bekleedde verscheidene commissiefuncties binnen NWO, het VU medisch centrum en de onderzoeksschool Neurowetenschappen Amsterdam;
–    zoekt in samenwerking met onderzoekers in binnen- en buitenland naar oorzaken van zenuwcelverlies bij de ziekte van Parkinson, met als doel om nieuwe vormen van (farmaco)therapie voor het behandelen van de ziekte te ontwikkelen;
–    is Universitair Hoofddocent en hoofd van de werkgroep Cellulaire Neurowetenschappen van de afdeling Anatomie en Neurowetenschappen van het VU medisch centrum in Amsterdam;
–    is projectbeoordelaar van nationale en buitenlandse organisaties die zich bezighouden met het financieren van biomedisch onderzoek;
–    heeft vele (inter)nationale lezingen en wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan.

Deel dit artikel